Somatoneurose

  • Home
  • Somatoneurose

Somatoneurose

Een somatoforme neurose ontstaat t.g.v. verwaarlozing of mishandeling van een jonge baby of zuigeling in de periode dat die nog geen taal heeft, nog niet kan spreken. De verwaarlozing of mishandeling, alle slagen, worden dus rechtstreeks geïncasseerd door het lichaam zonder dat taal en denken kunnen zorgen voor een soort filter.

Wie als kind niet door een verzorgende figuur wordt gedragen en beschermd en aan het hart gedrukt, ontwikkelt nooit de 'ruggengraat' en de 'tonus' om zelf (lang genoeg in het leven) 'recht' te staan, 'zijn mannetje te staan', weerbaar te zijn en zelf de armen (op de beste manier) te (blijven) openen voor iemand anders, voor een dierbare.

Het lichaam blijft immers gekwetst achter, het 'onthoudt' wat er gebeurd is en het zal daarover later gaan 'spreken'. Intussen houdt het zolang mogelijk stand maar ooit zal het uitgeput raken en zal het lichaam duidelijk gaan maken dat het niet meer kan. Dat gebeurt meestal niet op de manier die uitgelegd kan worden door anatomie en fysiologie. De 'logica' van het lichaam is van een andere orde. Daarom kan een lichamelijk onderzoek ook nooit voldoende aanknopingspunten vinden. Daarom worden deze mensen aangezien voor leugenaars of minstens voor mensen die lichamelijke klachten fel overdrijven.

Hoe snel het lichaam uitgeput geraakt, is o.a. afhankelijk van de (tegen)slagen die het leven nog meebrengt, van de energie (in de breedste zin van het woord) die verbruikt werd en moest worden verbruikt . En wanneer het precies gebeurt, hangt altijd samen met een nieuw incident, met een nieuwe klap, die - voor anderen - soms 'onbeduidend' kan lijken maar het is de spreekwoordelijke druppel die de al volle emmer doet overlopen.

Het zou inderdaad gemakkelijker zijn voor toehoorders als het kanaal van de mond en de stembanden zou worden gebruikt i.p.v. het kanaal van het lichaam, maar dat is onmogelijk gemaakt.

Maar een mishandeld kind kan en mag ook niet (tegen)spreken en geen vragen stellen. Het wordt m.a.w. nog eens 'monddood' gemaakt naast het feit dat wat het meemaakt 'onzegbare' dingen zijn, dingen die elk rechtgeaard mens 'sprakeloos' zouden moeten maken i.p.v. ze af te doen als niet terzake. En, zoals hierboven al aangegeven, omdat het al begint voor de taalontwikkeling, is het normaal dat het lijden nooit (meer) onder woorden kan komen.

Blijft dus maar één kanaal over, een kanaal dat ieder mens goed kent, en dat is klagen d.m.v. het lichaam en in het lichaam. Dat is allesbehalve 'raar' aangezien elk van ons weet dat iedereen over droevige dingen zegt: "dat doet pijn" of "ik kan niet meer" of "het gaat niet meer" m.a.w. dezelfde woorden gebruikt als bij lichamelijk lijden. Pijn ontstaat echt wel mede op basis van levenservaringen.

Men noemt dat 'het lichaam zegt wat (door de mond) niet zegbaar is'.

Daarnaast is het zo dat elk kind instinctief wel weet dat het recht heeft op liefde, steun, aanmoediging enz. De zuigeling eist dat recht al op door zijn wenen.

Het niet krijgen, verhindert het ontwikkelen van een 'Basic trust' in zichzelf en in het leven en zorgt voor een existentiële (een kwestie van mogen leven of niet) depressie. Het zorgt voor minderwaardigheidsgevoelens, schuldgevoelens en een geringe weerbaarheid. Verwijten versterken dat nog.

Door het strenge karakter van de mishandelende opvoeding gaat men al even veel te streng zijn voor zichzelf en gaat men zichzelf zelfs verbieden om te lijden, om 'niet meer te kunnen' en alleszins om eraan toe te geven en om hulp te vragen. Men gaat het eigen lijden dus zolang mogelijk 'ontkennen' en bestrijden bij zichzelf.

Meestal gaat dit alles gepaard met een onderdrukte woede tegen de verwaarlozende of mishandelende ouder. Het is van levensbelang dat die woede onderdrukt wordt en blijft want anders is de kans op ernstige ongelukken wel heel groot. Zelfmoordpogingen zijn het typevoorbeeld van woede die zich, noodgedwongen, tegen zichzelf richt.

Dramatisch is dat onbewust soortgelijke situaties, situaties van niet krijgen van steun en hulp, situaties van niet erkend worden in het 'niet meer kunnen' en van conflicten daarrond steeds opnieuw worden opgezocht. Heel kort gezegd is die herhalingsdwang een onbewust mechanisme dat op die manier probeert eindelijk eens goed te zullen verwerken wat vroeger in de eerste gelijkaardige situatie niet goed kon worden verwerkt. Alleen mislukt dat telkens opnieuw en wordt men telkens opnieuw een nog groter slachtoffer. Dat heet re-victimalisatie.

Het kan ook haast niet anders of er komen moeilijkheden in (om het even welke) seksuele partnerrelatie.

In de situatie van weg willen zijn van thuis is de partner altijd en per definitie 'de witte ridder' maar al even per definitie komt er een moment waarop die wel van zijn voetstuk valt.

Het grote gebrek aan genegenheid en warmte dat men kende als kind, maakt de vraag daarnaar aan de partner ook veel groter dan wat iemand 'doorsnee' van een partner verlangt of hoopt te krijgen op dat vlak. Meestal is het dan zo dat de 'honger' zo groot is dat niemand bekwaam is om die voldoende (en voldoende duurzaam) te stillen.

Vanuit de strenge opvoeding en het eigen (veel te) strenge geweten dat daardoor werd gevormd (= misvormd), gaat men in een eerste tijd zichzelf meer en meer bewijzen, overcompenseren, meer en meer energie verbruiken uit een vat die bij aanvang onvoldoende werd gevuld door derden maar ooit is het opgelopen verlies zo groot, ooit staat de 'bankrekening' zo diep in het rood dat een faillissement, een ineenstorten onvermijdelijk is.

Maar het strenge geweten blijft ook nog nadien een 'niet meer kunnen' niet aanvaarden, net zoals moeder geen excuses aanvaardde, en dus is 'ziek zijn' de enige uitweg. Maar uiteraard is dat geen bewust gekozen uitweg. Het staat wel (de toelating tot) elke verbetering in de weg.

Niet te verwarren met:

Een somatoforme stoornis is een psychische aandoening waarbij een persoon lichamelijke klachten heeft waarvoor geen somatische oorzaak (lichamelijke ziekte) gevonden is. De patiënt ervaart reële lichamelijke klachten, die niet ingebeeld zijn. De klachten zijn niet bewust of doelbewust nagebootst. Soms is de relatie met psychische oorzaken te leggen, maar niet altijd. Vaak is een ontregeling van het stressregulatiesysteem betrokken bij het ontstaan en in stand blijven van de klachten. De diagnose somatoforme stoornis kan niet gesteld worden als de lichamelijke klachten verklaard kunnen worden door een andere psychiatrische aandoening, bijvoorbeeld een depressieve stoornis of een angststoornis. In bepaalde gevallen wordt achteraf toch nog een somatische ziekte vastgesteld bij patiënten met een somatoforme stoornis. De getallen hierover lopen uiteen van 10-20%. Dit noopt bij de behandeling van dergelijke beelden altijd tot een tweesporenbeleid, waarbij zowel somatische als psychologische factoren worden meegenomen in de beoordeling. De bekendste somatoforme stoornis is waarschijnlijk hypochondrie, waarbij de patiënt doorlopend bang is een ernstige ziekte te hebben.

Een andere aandoening die als somatisch onverklaard is aangemerkt is bijvoorbeeld het whiplashsyndroom. Patiëntenverenigingen voor Whiplashpatiënten strijden echter om deze aandoening als somatische ziekte erkend te krijgen. Onlangs werd bekend dat het stellen van de "diagnose" whiplashsyndroom na een kopstaartbotsing de kans op herstel significant verlaagt. Beter kan in een dergelijk geval gesproken worden van spierpijnklachten. Fibromyalgie en het chronischevermoeidheidssyndroom (ME) waren voorheen ook als somatisch onverklaard aangemerkt, maar zijn heden door de WHO (wereldgezondheidsorganisatie) erkend als somatische ziektes.

In Nederland is in 2009 een multidisciplinaire behandelrichtlijn verschenen (onder auspiciën van het Trimbosinstituut) waarin de huidige 'state-of-the-art' op het gebied van diagnostiek en behandeling van somatoforme stoornissen wordt beschreven. Deze richtlijn spreekt overigens in eerste instantie van SOLK (somatisch onverklaarde lichamelijke klachten).

Onze prijzen

- 90 € voor 1 uur
- 135 € voor anderhalf uur
- 180 € voor 2 uren

Verdere informatie kunt u in het verkennend gesprek verkrijgen.

Bankrekening: BE07 2850 3666 9766

CONTACT

Relatie-Academie v.z.w.
Hoogleedsesteenweg 236
8800 Roeselare
T: +32 (0)477/45.30.05

E: info@relatie-academie.be